YKS Tanzimat Dönemi Türk Edebiyatı Sanatçıları

Sınav Defteri
Aralık 6, 2019

TANZİMAT EDEBİYATI BİRİNCİ DÖNEM SANATÇILARI
İBRAHİM ŞİNASİ (1826 – 1871)

I. topluluğun öncüsüdür.
Dilde sadeleşme hareketine öncülük etmiştir.
Edebiyatımızda noktalama işaretini ilk kez kullanmıştır.
Kasidelerinde içerik ve şekil bakımından yenilikler görülür.
Eserlerinde parça güzelliği yerine bütün güzelliğine önem vermiştir.
La Fontaine’in fabllarını manzum olarak çevirmiştir.
Durub-ı Emsal-i Osmaniye adlı eseriyle atasözlerini bilimsel bir anlayışla derlemiştir.
İlk tiyatro eserimiz olan Şair Evlenmesi’ni (1860) yazmıştır. Şair Evlenmesi, görücü usulü ile evliliğin yanlışlığını konu edinir.
İlk özel gazete Tercüman-ı Ahval’i (1860) Agâh Efendi’yle birlikte çıkarmıştır.
İlk makale olan Tercüman-ı Ahval Mukaddimesi’ni (1860) yazmıştır.
Tasvir-i Efkâr gazetesini çıkarmıştır (1862).
Batı’dan yaptığı şiir çevirilerini Tercüme-i Manzume’de toplamıştır.
Klasisizmden etkilenmiştir.
Eserleri

Tiyatro: Şair Evlenmesi
Şiir: Müntehabat-ı Eş’ar
Derleme: Durub-ı Emsal-i Osmaniye
Sözlük: Kamus-ı Osmanî (tamamlayamamıştır)
Çeviri: Tercüme-i Manzume
ZİYA PAŞA (1829 – 1880)

Şiirleri divan edebiyatı tarzındadır.
Şiir ve İnşa adlı makalesinde halk edebiyatını; “Harabat” adlı antoloji ile divan edebiyatını övmüş, bu yüzden Namık Kemal tarafından eleştirilmiştir.
Hece ölçüsüyle yazdığı şiirleri de vardır. Genellikle aruzu kullanmıştır.
Bağdatlı Ruhi’ye nazire olarak yazdığı Terkib-i Bent‘i önemlidir.
Şiirleriyle toplumdaki olumsuzlukları eleştirmiş ve felsefi konuları ele almıştır.
Dönemin idarecilerine (Özellikle Ali Paşa’ya) yönelik hicivler yazmıştır (Zafername).
Çeviriler yapmıştır.
Toplumsal şiirlerinde hak, hürriyet, adalet, medeniyet, ahlak gibi kavramları işlemiştir.
Namık Kemal’le birlikte yurt dışında çıkarılan ilk gazete olan “Hürriyet”i yayımlamıştır.
Romantizm akımından etkilenmiştir.
Eserleri:

Şiir: Eş’ar-ı Ziya
Antoloji: Harabat (Antoloji, III cilt)
Tercüme: Rüya’nın Encamı, Endülüs Tarihi, Engizisyon Tarihi, Emil, Tartüffe…
Hiciv: Zafername (Nazım-nesir karışık)
Makale: Şiir ve İnşa
Mektup: Veraset Mektupları
Anı: Defter-i Amal
NAMIK KEMAL (1840 – 1888)

“Vatan şairi”dir.
Şiir, eleştiri, biyografi, roman, tarih, makale gibi farklı tür­lerde eserler vermiştir.
“Toplum için sanat” anlayışındadır.
Eserlerinde vatan, hürriyet, özgürlük, eşitlik gibi konuları işlemiştir.
Edebiyatçı kimliği kadar fikir adamı kimliği de önemlidir.
Dilin sadeleşmesi taraftarıdır.
Şiirlerini, heyecanlı bir söylevci edasıyla yazmıştır.
Hece ile şiirler de yazmıştır; ama genellikle aruzu kullan­mıştır.
Şiirlerinde hem konu hem de biçim bakımından yenilikler görülür.
Ziya Paşa’nın eski edebiyatı övdüğü “Harabat” adlı anto­lojisini eleştirmek amacıyla yazdığı “Tahrib-i Harabat”la ilk eleştiri kitabı örneğini vermiştir.
Namık Kemal, tiyatrolarında aşk dramları, vatanseverlik, fedakârlık, ahlak gibi konuları işlemiştir.
“Vatan Makalesi” adlı önemli bir yazısı vardır.
Tasvir-i Efkâr gazetesini Şinasi’den devralmıştır.
Ziya Paşa ile birlikte Londra’da Hürriyet gazetesini çıkarmıştır.
Mektupları vardır. Magosa’da yazdığı mektuplar Batılı anlamda anı türünün ilk örneği sayılmaktadır.
Romantizmden etkilenmiştir.
Eserleri:

Roman: İntibah, Cezmi
Tiyatro: Vatan yahut Silistre, Gülnihal, Kara Bela, Akif Bey, Celalettin Harzemşah, Zavallı Çocuk
Eleştiri: Tahrib-i Harabat, Takib-i Harabat (iki eser de Ziya Paşanın Harabat’ına karşı yazılmıştır.), İrfan Paşa’ya Mektup, Renan Müdafaanamesi
Tarih: Devr-i İstila, Kanije, Silistre Muhasarası, Osmanlı Tarihi, Büyük İslam Tarihi
Biyografi: Evrak-ı Perişan (Fatih, Yavuz Sultan ve Selahat­tin Eyyubi’yi anlatır.)
Anı: Magosa Mektupları
AHMET MİTHAT EFENDİ (1844 – 1912)

Eserlerini “halk için roman anlayışıyla” yazmıştır.
Döneminin en çok eser veren yazarıdır.
“Yazı makinesi” olarak nitelenen yazar, roman, hikâye ve tiyatro gibi birçok türde eser vermiştir.
Romanlarında halkı bilgilendirmek için akışı keserek ansik­lopedik bilgiler vermiştir.
Tercüman-ı Hakikat gazetesini çıkarmıştır.
Teknik ve üslup bakımından zayıf eserler vermiştir.
Dili sade ve anlaşılırdır.
Hayatını kalemiyle kazanan ilk yazarımızdır.
Servet-i Fünun aleyhine “Dekadanlar” adlı bir yazı yazmış­tır. Bu yazıyla Servet-i Fünuncu gençleri anlaşılmaz şiirler yazmakla eleştirmiştir.
Felatun Beyle Rakım Efendi romanında yanlış batılılaşmayı eleştirmiştir. Bu romandaki Felatun Bey “Batı”yı, Rakım Efendi “Doğu”yu temsil eder.
Romantizmden etkilenmiştir.
Eserleri:

Hikâye: Kıssadan Hisse, Letaif-i Rivayat (25 cilt)
Roman: Yeniçeriler, Hasan Mellah, Hüseyin Fellah, Felatun Beyle Rakım Efendi, Süleyman Musli, Henüz On Yedi Yaşında, Esrar-ı Cinayat, Durdane Hanım, Dünyaya İkinci Geliş, Jön Türk, Paris’te Bir Türk…
Tiyatro: Eyvah, Çerkez Özdenler, Çengi
Gezi: Avrupa’da Bir Cevelan
Biyografi: Beşir Fuat
AHMET VEFİK PAŞA (1823 – 1891)

Devlet adamı ve yazardır.
Moliere’den yaptığı çeviri ve adaptasyonlarla tanınmıştır.
Milliyetçilik ve Türkçülük akımlarının ilk temsilcilerindendir.
Tiyatro tarihimizde özel bir yeri vardır, Türk tiyatrosunun kurucusu sayılmaktadır.
Lehçe-i Osmanî adlı, Anadolu Türkçesine ait ilk sözlüğü hazırlamıştır.
Klasisizmden etkilenmiştir.
Eserleri:

Moliere’den Tiyatro Çeviri ve Uyarlama: İnfal-i Aşk, Zor Nikah, Zoraki Tabip, Tabib-i Aşk, Meraki, Azarya, Yor­gaki Dandini, Savruk, Kocalar Mektebi, Kadınlar Mektebi
Sözlük: Lehçe-i Osmanî
Tarih: Şecere-i Türk Çevirisi (Ebulgazi Bahadır Han’ın bu önemli eserini Türkiye Türkçesi’ne çevirmiştir.)
ŞEMSETTİN SAMİ (1850 – 1904)

İlk yerli roman olan Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat’ı yazmıştır.
Diğer önemli eserleri Kamus-ı Türkî, Kamus-ı Alam ve Orhun Kitabeleri Çevirisi‘dir.
ALİ SUAVİ (1839 – 1878)

Muhbir gazetesindeki yazılarında sade bir dil kullanarak Tanzimat dönemindeki dilde Türkçülük hareketine öncülük etmiştir.
Milliyetçilik düşüncesinin kökleşmesine çalışmıştır.
“Hive Hanlığı” adlı eserinde milliyetçi yönü öne çıkar.
“Kamusü’l-UIum ve’l-Maarif” (Bilim ve Kültür Sözlüğü) adlı bir ansiklopedisi de vardır.
DİREKTÖR ALİ BEY (1844 – 1899)

Tiyatro alanındaki çalışmalarıyla ve özellikle Ayyar Hamza adlı uyarlamasıyla tanınır.
Diğer önemli eserleri: Kokona Yatıyor (tiyatro), Seyahat Jurnali (Batılı anlamda ilk günlüktür.)
TANZİMAT EDEBİYATI İKİNCİ DÖNEM SANATÇILARI
RECAİZADE MAHMUT EKREM (1847 – 1914)

“Üstat” olarak bilinir.
II. Topluluğun önder nitelikli üyesidir.
Şiir, hikâye, roman, tiyatro, eleştiri türlerinde eserler ver­miştir.
“Her güzel şey şiirin konusu olabilir.” görüşüyle Türk şi­irinin konusunu genişletmiştir.
“Sanat sanat içindir.” anlayışına bağlıdır.
İlk realist roman olan Araba Sevdası’nda “Bihruz Bey” karakterinden hareketle yanlış Batılılaşmayı eleştirmiştir.
Muallim Naci’yle eski-yeni edebiyat tartışmalarına girmiş; yeni edebiyatı ve “kulak için kafiye” anlayışını savunmuştur.
Tartışmalar sırasında etrafında toplanan gençler üzerinde etkili olan yazar, Servet-i Fünun’un hazırlayıcısı olmuştur.
Şiirlerinde romantiktir.
Romanlarında realizmin etkisindedir.
Talim-i Edebiyat adlı edebiyat bilgilerini içeren bir ders kitabı yazmıştır.
Eserleri:

Şiir: Nağme-i Seher, Yadigar-ı Şebab, Pejmürde, Nijad Ekrem (Ölen oğlu için yazmıştır), Zemzeme (III Cilt)
Tiyatro: Afife Anjelik, Vuslat yahut Süreksiz Sevinç, Çok Bilen Çok Yanılır, Atala
Roman: Araba Sevdası (ilk realist romandır.)
Hikâye: Şemsa, Muhsin Bey
Eleştiri: Takdir-i Elhan (Muallim Naci ile kavgaları, kafiye konusu)
ABDÜLHAK HAMİT (TARHAN) (1852 – 1937)

Şair-i Azam olarak tanınmıştır.
Tanzimat I. dönemiyle başlayan yenileşme hareketindeki asıl başarıyı şiirleriyle sağlamıştır.
Ölümü ve metafizik konuları ele alan felsefi şiirler yazmıştır.
Aşk, doğa, vatan sevgisi de işlediği konulardandır.
Sanat için sanat, anlayışındadır.
Aruzun yanında heceyi de kullanmıştır.
Şiirlerinde tezata yer vermiştir.
Şiirlerinde şaşırtmacadan da yararlanmıştır.
İlk pastoral şiirimiz olan Sahra’yı yazmıştır.
Süslü ve sanatlı bir dili vardır; dil kurallarını fazla zorlamıştır.
Romantizmin etkisindedir.
Tiyatro eserleri sahne tekniğine uygun değildir, okunmak için yazılmıştır.
Hece veya aruzu kullanarak manzum olarak kaleme aldığı tiyatroları vardır. Bazıları mensur olarak kaleme alınmıştır.
Tiyatrolarında tarihsel ve hayali konuları işlemiştir.
Eserleri

Şiir: Sahra, Divaneliklerim yahut Belde, Makber, Ölü, Bunlar Odur, Hacle, Baladan Bir Ses…
Tiyatro: Macera-yı Aşk, Sabr-ü Sebat, İçli Kız, Duhter-i Hindu, Nesteren, Eşber, Tezer, Finten, İbn-i Musa, İlhan, Turhan yahut Endülüs’ün Fethi…
SAMİ PAŞAZADE SEZAİ (1860 – 1936)

Tanzimat edebiyatının realist yazarlarındandır.
İngiliz ve Fransız Edebiyatını iyi tanıyan bir yazardır.
Esir kız Dilber’in maceralarını anlattığı “Sergüzeşt” (1889) romanıyla tanınır; bu romanda kölelik düzenini eleştirmiştir.
Sergüzeşt (macera anlamına gelmektedir), romantizmden realizme geçiş özellikleri taşır.
Toplumsal sorunları işlemiştir.
Dönemine göre sade bir dil kullanmıştır.
Gerçekçi yazarlardandır.
Eserleri:

Roman: Sergüzeşt
Hikâye: Küçük Şeyler (Batılı anlamda ilk öyküler.)
Gezi-sohbet: Rumuzü’l-Edep
Tiyatro: Şir
MUALLİM NACİ (1850 – 1893)

Tanzimat edebiyatında divan edebiyatı alışkanlıklarını savunan ve sürdüren bir yazardır.
“Kafiye, göz içindir.” anlayışını savunmuş ve Recaizade Mahmut Ekrem’le tar­tışmıştır.
Sade bir dille ve hece ölçüsüyle yazdığı şiirleri de vardır.
Eserleri:

Şiir: Ateşpare, Füruzan, Şerare
Eleştiri: Muallim, Demdeme
Anı: Ömer’in Çocukluğu
Sözlük: Istılahat-ı Edebiye, Lügat-i Naci
NABİZADE NAZIM (1862 – 1893)

Realist, natüralist özellikler taşıyan bir yazardır.
İlk köy romanı olan Karabibik‘i (1890) yazmıştır.
Zehra adlı realist-natüralist romanı edebiyatımızda ilk psikolojik roman denemesi ve ilk tezli romandır.

 

DHBT
22 Kasım 2020 Pazar
ÜYELİK

Üye OlŞifremi Unuttum

2018 YILI 9500 KUR’AN KURSU ÖĞRETİCİSİ, İMAM HATİP VE MÜEZZİN KAYYIM ALIMI TABAN PUANLARI 2018 Yılı 9500 Kur’an Kursu Öğreticisi, İmam Hatip ve Müezz... Devamı

Tüm hepsinde aşağıda verilen şekilde ki gibi olacaktır.   KPSS Genel Yetenek : %15 KPSS Genel Kültür : %15   DHBT 1 : %30   DHBT 2 : %40   Ortaöğreti... Devamı

Merakla beklenen 2018 DHBT sınavı 09. Aralık Pazar günü Ösym tarafından  belirlenen sınav merkezlerinde gerçekleştirilecek. Sınav sonuçları ise 04.01... Devamı

KPSS SONUÇLARI NE ZAMAN AÇIKLANACAK? ÖSYM tarafından yapılan duyuru ile KPSS sonuçlarının açıklanma tarihi netlik kazandı. ÖSYM’nin sınav takvi... Devamı

a) DHBT, çoktan seçmeli test olarak uygulanacaktır. b) DHBT’nin ilk bölümü (DHBT-1) temel din bilgisisorularından oluşacaktır ve tüm öğrenim düzeyler... Devamı

Tüm hepsinde aşağıda verilen şekilde ki gibi olacaktır.   KPSS Genel Yetenek : %15    Dini Haberlerim KPSS Genel Kültür : %15   DHBT 1 : %30   DHBT 2... Devamı