DHBT Dersleri-158″Sabiilik Temel İbadetleri Ve Toplumsal Yapı”

Sınav Defteri
Temmuz 18, 2020

Sabiilerin yaşantısı dini kurallarla baştan sona disiplin altına alınmıştır. Onlar ibadetlerin, kişiyi kurtuluş için gerekli olan ortama ileteceğine inanırlar ve bu nedenle ibadetlerin uygulanmasına son derece
önem verirler. Sabii ibadetleri arasında en önemli olanı boy abdesti ya
da vaftizdir. Masbuta, tamaşa ve rişama şeklinde üç çeşit dini yıkanma/temizlenme ayini vardır. Boy abdesti ya da tam vaftiz olarak da adlandırılan masbuta, rahip gözetiminde bir akarsuya dalıp çıkmak şeklinde yapılmaktadır. Bu yıkanma ibadetinin her Sabii tarafından haftada en
az bir kere pazar günü yapılması zorunludur. Tamaşa ise dini kirlenmeler sonrası bir Sabiinin rahibe gereksinim duymaksızın kendi başına
nehre üç kez dalıp çıkması şeklinde yaptığı gusüldür. Üçüncü dini yıkanma/temizlenme türü olan rişama ise İslamdaki normal abdeste benzer bir ibadettir.
Sabiiler dini yıkanma ibadetinin mutlaka bir akarsuda ya da akarsudan açılan kanallarda yapılması gerektiğine inanırlar. Onlar, akarsuları ilahi ışık alemiyle ilişkili olarak görür ve onları Mia d Hayye (hayat suyu) diye adlandırırlar. Öte yandan durgun suları ise pek hoş karşılamazlar. Haftada en az bir kez zorunlu olarak yapılmasından başka, dini gün
ve bayramlarda, evlilik, doğum, ölüye dokunma, ciddi hastalık ve bir
yolculuktan dönme gibi durumlarda ve kavga, yalan söyleme ve küfretme gibi günah sayılan şeyler akabinde de Sabiiler boy abdesti alırlar.
Sabii ibadetleri arasında çeşitli nedenlerle tertiplenen ayin yemekleri törenleri de önemli yer tutar. Bunlardan en önemli olanı masiqta adı verilen törendir. Bu tören ölen bir kişinin ruhunun gözetim evlerinden (yedi gezegenden) hızla geçerek ışık alemine ulaşması için yapılır. Rahip gözetiminde çeşitli özel yemekler hazırlanır ve bunlar vaftiz,
dua ve benzeri ayinler eşliğinde yenilir. Ölüm olayı dışında ata ruhlarını
anma, rahipliğe giriş töreni ve mabedin temizlenmesi gibi sebeplerle de
ayin yemeği merasimleri düzenlenir.
Sabiilerde rükülu ve secdeli namaza benzer bir ibadet yoktur. Ancak kuzeye dönerek yapılan günlük dua ayini vardır. Sabiiler günün belirli saatlerinde ( Ginza’ya göre üç kez gündüz, iki kez gece) yüce Işık
Kralı’na dua ederler.
Onlara dua ve hamdı öğret; öyle ki onlar üç kez gündüz ve iki
kez gece bütün alemlerin Rabbi, yüce Işık Kralı huzurunda
doğrulsun ve ona hamdetsinler (Ginza, s. 16).
Sabiiler ayin yemeklerine hazırlık aşamasında güvercin ve koç
kurban ederler. Bu kurbanlar ayrı bir ibadet şekli olmaktan ziyade ayin
yemeği törenlerinin bir parçasıdır. Kurban hayvanı ancak bir rahip tarafından kesilebilir. Rahip kurban sırasında kuzeye döner ve elinde küçük
bir değnek tutar. Kesim sonrası bu değneği hayat suyu adını verdiği
nehre atar.
Sabiilikte yiyip içmeme şeklinde bir oruç söz konusu değildir. Bunun yerine Sabiiler eli, dili, kalbi, kulağı ve diğer organları kötülükten
uzak tutmak şeklinde bir oruca davet edilirler.
Sabiiler, yılın çeşitli gün ve saatlerini uğursuz (mbattal) olarak adlandırır ve o zamanlarda iş yapmamaya, dışarı çıkmamaya gayret ederler. Öte yandan belirli günlerde de bayram yaparlar. Bayramlar arasında
en önemli olanı bir çeşit bahar bayramı olarak kutladıkları beş günlük
Panja ya da Parvania bayramıdır. Bu bayram, ayın hareketlerine göre
hesaplanan Sabii takviminin son ayı ile yeni yılın başlangıcı arasında
oluşan beş günlük ara zamanda kutlanır. Bu süre zarfında duaların kabul olunacağına ve günahların affolunacağına inanılır. Ayrıca Sabiilerin
Dihba Rabba, Dihba Hnina ve Dihba Daimana adını verdikleri diğer çeşitli bayramları da vardır.
Bazı Gnostik dini geleneklerin aksine Sabiilikte dünyaya önem
vermemek ya da dünyadan el etek çekme tarzında bir asketik yaşantıya
yer verilmez. Her ne kadar dünyanın kötü güçlerce yaratılan bir yer olduğuna inansalar da Sabiiler evlenme, çocuk sahibi olma veya iş kurma
gibi hususlara oldukça önem verirler.
Sabiiler ibadetlerini evlerinde ve belirli durumlarda Mandi adı verilen bir yapının önünde bulunan havuzda ve havuz kenarında yaparlar.
Mandi, genellikle bir nehir kenarında kuzeye doğru yapılmış, güney tarafında bir kapı bulunan, penceresiz, küçük ve basık bir kulübeden ibarettir. Bu yapının güneyinde nehirden bir kanalla açılan ve diğer bir kanalla nehre tekrar bağlanan küçük bir havuz bulunur. Mandi içerisinde
herhangi bir döşeme ya da tezyinat bulunmaz; burada herhangi bir ibadet de yapılmaz. Mandi bir bakıma ışık aleminin yeryüzündeki bir sembolü olarak telakki edilir. Rahiplerin dışında diğer cemaat üyelerinin
buraya girmeleri yasaktır; rahipler ise yalnızca belirli zamanlarda mandi
içine girebilir. Dolayısıyla mandinin bir mabet olduğunu söylemek bile
çok zordur. Zira o, mabetten ziyade bir kült kulübesi mahiyetindedir.
Toplumsal Yapı
Sabiilikte toplum içinde kastlar ya da birbirinden kesin çizgilerle
ayrılmış sınıflar mevcut değildir. Bununla birlikte toplumda dini ayin ve
törenleri idare eden rahipler grubu vardır. Sabiilikte teorik olarak vücutça kusursuz ve sağlam olan ve soyunda bir zındıklık ya da dinden dönme olayı olmayan herkes rahip olabilir. Ancak pratikte rahiplik babadan
oğula geçen bir meslek şeklinde algılanmaktadır. Rahip olacak kişinin
evli olması ideal olarak görülen bir durumdur. Rahipler görev öncesi
dönemde uzun müddet bir rahip gözetiminde (ona yardımcı olarak)
adaylık veya öğrencilik dönemini yaşarlar. Daha sonra düzenlenen bir
rahipliğe giriş töreniyle rahip olurlar. Sabiilikte rahiplik hiyerarşik yapı
açısından dört gruptan oluşur. Rahiplikteki en üst tabakaya “Riş ama”
adı verilir. Bu görev yalnızca dini anlamda değil siyasal anlamda da Sabii toplumunun liderliğini ifade etmektedir. Günümüzdeki Sabiilerin bir
Riş ama’sı bulunmamaktadır. Ganzibra’lık ise yöresel başrahiplik görevine tekabül etmektedir. Normal rahiplere Tarmida, yardımcı rahiplere
ise Aşganda adı verilmektedir.
Sabii rahipleri, her Sabiinin dini tören ve ayinlerde giymek zorunda olduğu Rasta’ya (beyaz ayin elbisesine) ilaveten giyim kuşamlarını
rahipliklerinin nişanı olan bazı şeylerle tamamlarlar. Bunlar arasında en
önemli olanı sağ elin küçük parmağına takılan altın bir yüzük, zeytin dalından yapılan ve törenlerde sağ elle tutulan uzunca bir asa, ağzı ve
burnu kapatacak şekilde başa sarılan sarık ve saçları bağlamak üzere
başa bağlanan bir kurdeledir. Yalnızca rahiplere has olan bu şeylerin
uygun şekilde giyilmesi ya da taşınması bir rahip için çok önemlidir. Bu
nesnelerden yüzükle asa rahibin ölümünde kendisiyle birlikte gömülür.
Günümüzde Sabilikte yalnızca erkekler rahip olabilmektedir. Ancak Sabiilerin dinsel ve tarihsel metinlerine bakıldığında eski dönemlerde kadın din görevlilerinin de olduğu anlaşılmaktadır.
Sabii cemaati içerisinde Hıristiyanlıkta olduğu gibi bir dine kabul
töreni yoktur. Sabii bir ailede doğan herkes cemaatin doğal üyesi kabul
edilir. Kutsal kitaplarda açık bir ifadeye rastlanmamakla birlikte dışarıdan bir kimsenin (Sabii bir anne babadan doğmuş olmayan bir kişinin)
Sabii olması mümkün değildir.
Her Sabiinin bir dünyalık ismi, bir de gizli dini ismi olmak üzere
iki ismi vardır. Dini isimler çocuğun doğumunda rahiplerce çeşitli astrolojik hesaplamalar yapılarak tespit edilir. Dışarıya karşı Sabiiler dünyalık
isimlerini kullanırlar; kendi aralarında ve ibadetleri esnasında ise asıl
isimleri olan dini isimlerini kullanırlar. Sabii cemaatinin gizlilik prensibine riayet etmesi çok önemlidir. Dinin herhangi bir kuralı ya da bir öğretisinin dışarıya (Sabii olmayanlara) aktarılması büyük günah -hatta küfür- olarak görülür. Her Sabii kutsal elbisesi olan beyaz rastasını giymek
zorundadır. Zira rastasız olarak ölmek, ölüm sonrası büyük cezalara
maruz kalmak demektir. Dolayısıyla genellikle Sabiiler, dış elbiselerinin
altına rastalarını da giyerler. Sabiiliğin bu katı ve taviz vermez yapısı cemaat arasında dine ilgisiz kalma ya da din değiştirme hadiselerinin giderek artmasına neden olmaktadır.

DHBT
22 Kasım 2020 Pazar
ÜYELİK

Üye OlŞifremi Unuttum

2018 YILI 9500 KUR’AN KURSU ÖĞRETİCİSİ, İMAM HATİP VE MÜEZZİN KAYYIM ALIMI TABAN PUANLARI 2018 Yılı 9500 Kur’an Kursu Öğreticisi, İmam Hatip ve Müezz... Devamı

Tüm hepsinde aşağıda verilen şekilde ki gibi olacaktır.   KPSS Genel Yetenek : %15 KPSS Genel Kültür : %15   DHBT 1 : %30   DHBT 2 : %40   Ortaöğreti... Devamı

Merakla beklenen 2018 DHBT sınavı 09. Aralık Pazar günü Ösym tarafından  belirlenen sınav merkezlerinde gerçekleştirilecek. Sınav sonuçları ise 04.01... Devamı

KPSS SONUÇLARI NE ZAMAN AÇIKLANACAK? ÖSYM tarafından yapılan duyuru ile KPSS sonuçlarının açıklanma tarihi netlik kazandı. ÖSYM’nin sınav takvi... Devamı

a) DHBT, çoktan seçmeli test olarak uygulanacaktır. b) DHBT’nin ilk bölümü (DHBT-1) temel din bilgisisorularından oluşacaktır ve tüm öğrenim düzeyler... Devamı

Tüm hepsinde aşağıda verilen şekilde ki gibi olacaktır.   KPSS Genel Yetenek : %15    Dini Haberlerim KPSS Genel Kültür : %15   DHBT 1 : %30   DHBT 2... Devamı