DHBT Dersleri-156″Sabiliğin Tarihsel Gelişimi Ve Kutsal Kitapları”

Sınav Defteri
Temmuz 16, 2020

Her ne kadar Sabiiler, kendi dinlerinin Hz. Adem’le birlikte başlayan bir “ilk-din” olduğunu iddia etseler de Sabiiliğin tarihçesi gerçekte
günümüzden yaklaşık iki bin yıl önce başlar. Sabiilik Mö son iki yüzyıl
içerisinde Filistin-Ürdün bölgesinde mevcut olan heterodoks Yahudi
akımları içerisinde filizlenmiştir. Bu tarihte Kudüs’teki ana cemaat tarafından temsil edilen, resmi Yahudilik anlayışına karşı çıkan birçok cemaat mevcuttu. “Kumran Cemaati” olarak da bilinen Esseniler, Vaftizciler ve Nasuralar, bunlar arasında en önemlileriydi. Sabiilik açısından
özellikle Nasuralar dikkat çekicidir. Zira kutsal kitaplarında Sabiiler, Filistin’deki atalarından Nasuralar olarak bahsederler ve onların Yahudilerle olan mücadelelerini anlatırlar. Nasuralar ekolü, resmi Yahudilik anlayışına karşı çıkan gruplar arasında en önemlisiydi. Bu nedenle Yahudiler, o dönemde kendi içlerinden ortaya çıkan her yeni hareketi Nasuralardan olmakla suçladılar. Nitekim o dönemde Hz. İsa ve cemaati de
onlar tarafından ilk zamanlar Nasuralar ismiyle isimlendirildi.
Sabiiler tarafından “büyük bir önder” ve “bir ışık peygamberi” olarak adlandırılan Hz. Yahya da büyük ihtimalle Nasuralar cemaatiyle ilişki içerisindeydi. Hz. İsa’nın çağdaşı olan Yahya, Yahudi toplumunun bir
üyesi olarak doğmuştu. Ancak sonradan bir peygamber olarak Yahudiliğe karşı çıkmış ve Kudüs dışında kendi cemaatini kurmuştu. Hz. İsa,
risaleti öncesi zaman zaman yaşça kendisinden büyük olan Hz. Yahya’nın vaazlarını dinlemeye gelirdi, hatta bir defasında bizzat onun eliyle gusül abdesti aldı. Yahya’nın faaliyetleri resmi Yahudilik taraftarlarını
telaşlandırmıştı. Böylelikle onlar, Roma’nın bölgedeki valisi olan Herod
Antipas’ı çeşitli desiselerle Yahya aleyhine kışkırttılar ve neticede Yahya
tutuklandı. Birçok eziyet ve işkenceden sonra Hz. Yahya, başı kesilmek
suretiyle idam edildi ve taraftarları sıkı bir takibat ve katliama tabi tutuldu. Bu katliam olayına Sabiiler kutsal kitaplarında geniş yer verirler.
Ginza’nın ifadesine göre Yahudiler, başta üç yüz altmış beş ileri gelen olmak üzere binlerce Nasurayı (Sabiilerin atalarını) katletti. Katliamdan
kurtulanlar ise zamanın Arsakid kralı himayesinde kuzey Mezopotamya’ya doğru kaçtı. Sabii kutsal kitapları bunların sayısının altmış bin civarında olduğunu vurgular. Bir müddet sonra Nasuralar/Sabiiler buradan güney Mezopotamya’ya göç ederek buraya yerleştiler. Mecusiliğin
tran’da resmi din olarak kabul edildiği MS 3. yüzyılın ilk yarısına kadar
Sabiiler bu bölgede altın çağlarını yaşadılar. 7. yüzyılda Irak’ın Müslümanlarca fethedilmesi üzerine diğer yöre halkı gibi Sabiiler de zimmi
statüsüyle İslam hakimiyeti altına girdiler.
Bu tarihi süreç içerisinde Sabiiler, değişik inanç ve kültür mensubu
çeşitli halklarla komşuluk ilişkileri içerisinde yaşadılar. Doğal olarak onlar, zamanla bu geleneklerden çeşitli alanlarda etkilendiler. Kendi asli Yahudi kültürleri yanı sıra İran dinlerinden (ölü ile ilgili bazı törenler, ayin
yemekleri ve yıldızlarla ilgili çeşitli tasavvurlar konusunda olduğu gibi),
Babil-Asur dininden (sihir ve büyü formülleri ve benzeri) ve Hıristiyanlıktan (pazar gününün kutsallığı gibi) çeşitli unsurları adapte ettiler. Sabiiler
bu arada Filistin’ deki katliam ve takibat nedeniyle Yahudilere karşı birçok
polemik geliştirdiler ve zamanla Yahudilikten iyice uzaklaştılar.
llerleyen zaman sürecinde Sabilik gittikçe kan kaybetmeye başladı. Bunun iki önemli nedeni vardır. Birincisi Sabiiliğin yapısı gereği soya
çekime dayalı içe dönük bir dinsel gelenek olmasıdır. Bu durum, Sabii
bir aileden gelmeyen hiç kimsenin Sabii olmasına izim vermemekte, Sabiliği komünal bir toplum yapısına hapsetmektedir. İkincisi ise Sabiilerin aralarında yaşadıkları egemen kültürden etkilenmeleri ve özellikle
genç nesil arasında dine ilgisizlik ya da din değiştirme gibi durumların
yaygın şekilde ortaya çıkmasıdır. Bu iki husus, Sabiliği neredeyse yok
olmaya yüz tutan bir gelenek haline getirmiştir. Ancak özellikle 20. yüzyılın ikinci yarısından itibaren dünya genelinde yaşayan Sabii cemaatleri hızla örgütlenmeye, kendi kimlik ve kültürlerini yaşatmaya ve yeni
nesilleri asimilasyon ve sekülerleşmenin olumsuz etkisinden koruyarak
Sabilik bünyesinde tutmaya çalışmaktadırlar.

Kutsal Kitapları

Oldukça zengin bir dini literatüre sahip olan Sabiilerin kutsal kitapları yazılı metinler ve sır metinleri şeklinde iki ana grupta toplanabilir. Yazılı metinler de kendi aralarında temel kutsal kitaplar, esoterik (gizli) özelliğe sahip metinler, divan, şerh ve tefsirler, astrolojik metinler,
büyü ve sihir yazmaları şeklinde çeşitli gruplara ayrılabilir.
Sabii kutsal kitapları arasında en önemli yeri oluşturan temel kitaplar Ginza, Draşia d Yahya ve Kolasta’dır. İki ana kısma (Sağ Ginza
ve Sol Ginza) ayrılan ve “hazine” anlamına gelen Ginza yaklaşık altı
yüz sayfadan oluşur. “Adem’in Kitabı” diye de adlandırılan bu kutsal kitap, çeşitli dualar, teoloji, mitoloji, ölüm ve ölüm sonrası hayat ve benzeri konuları ihtiva eder. Draşia d Yahya (Yahya’nın Öğretileri) ise
adından da anlaşılacağı gibi büyük ölçüde Yahya’yı ve öğretilerini konu
alan bir kitaptır. Kalasta (Kolleksiyon ya da Övgü) ise gusül, ayin yemekleri ve benzeri ibadetlerle ilgili dua ve uygulamaları konu alan bir
günlük ibadet kitabıdır.
Yalnızca rahipler ve rahip adaylarınca kullanılmasına izin verilen
esoterik kitaplara Alf Trisar Şualia (Bin On İki Soru), Alma Rişaia Rba
(Büyük İlk Alem) ve Alma Rişaia Zuta (Küçük İlk Alem) örnek olarak
verilebilir. Bu eserler de çoğunlukla teolojik konularla çeşitli mitolojik
tasavvurları ele almaktadır. Divan, şerh ve tefsirler çeşitli konularla müstakil olarak ilgilenen kitaplardır.
Astrolojik metinler ise gelecekle ilgili kehanette bulunma, eksorsizm (kötü ruhları ve cinleri kovma) ve doğum, ölüm, yeni yıl ve evlenme gibi durumlarda ilgili kişinin ve günün ad, saat ve tarihiyle ilgili -ebced hesabına benzer yolla- çeşitli astrolojik hesaplar yaparak ilgili olayları yorumlama konusunda bilgiler veren metinlerdir. Bunların en
önemlisi Sfar Malvaşia’dır (Burçlar Kitabı). Sabii sır metinleri ise çeşitli
dönemlerde hastalık, kara büyü, sihir, bela, afet ve benzeri kötülüklere
karşı çanak, çömlek gibi eşyalar üzerine ya da metal veya papirüs sayfalara yazılan kısa muskalar ve sihir metinleridir.
Sabiiler kutsal kitaplarının, -özellikle temel kitaplarla yalnızca rahiplerin okumalarına izin verilen esoterik metinlerin- yaratılışta Yüce
Tanrı tarafından ilk insan Adem’e vahyolunduğuna inanırlar. Sabii literatürü üzerinde yapılan çalışmalar, bu literatürden en azından bir kısmının MS 2. ya da 3. yüzyılda derlendiğini ortaya koymaktadır.
Sabii kutsal metinlerinin yazılı olduğu dil Aramcanın doğu lehçelerinden birisi olan Mandencedir. Günlük hayatta Arapça konuşan Sabiiler, bu dili anlamadan sadece ibadet dili olarak kullanırlar. Bu dili okuyup yazabilme ayrıcalığı ise yalnızca rahiplere aittir. Bununla birlikte günümüzde Sabiiler -örneğin 1ran’daki cemaat- kendi dillerini okuma
yazma düzeyinde öğrenme/öğretme ve günlük bir dil olarak kullanma
konusunda bazı çabalar içerisindedirler. Bu amaçla Mandence eğitim
veren bazı okullar kurulmuştur.

DHBT
22 Kasım 2020 Pazar
ÜYELİK

Üye OlŞifremi Unuttum

2018 YILI 9500 KUR’AN KURSU ÖĞRETİCİSİ, İMAM HATİP VE MÜEZZİN KAYYIM ALIMI TABAN PUANLARI 2018 Yılı 9500 Kur’an Kursu Öğreticisi, İmam Hatip ve Müezz... Devamı

Tüm hepsinde aşağıda verilen şekilde ki gibi olacaktır.   KPSS Genel Yetenek : %15 KPSS Genel Kültür : %15   DHBT 1 : %30   DHBT 2 : %40   Ortaöğreti... Devamı

Merakla beklenen 2018 DHBT sınavı 09. Aralık Pazar günü Ösym tarafından  belirlenen sınav merkezlerinde gerçekleştirilecek. Sınav sonuçları ise 04.01... Devamı

KPSS SONUÇLARI NE ZAMAN AÇIKLANACAK? ÖSYM tarafından yapılan duyuru ile KPSS sonuçlarının açıklanma tarihi netlik kazandı. ÖSYM’nin sınav takvi... Devamı

a) DHBT, çoktan seçmeli test olarak uygulanacaktır. b) DHBT’nin ilk bölümü (DHBT-1) temel din bilgisisorularından oluşacaktır ve tüm öğrenim düzeyler... Devamı

Tüm hepsinde aşağıda verilen şekilde ki gibi olacaktır.   KPSS Genel Yetenek : %15    Dini Haberlerim KPSS Genel Kültür : %15   DHBT 1 : %30   DHBT 2... Devamı