DHBT Dersleri-125″Anglikan Kilisesi”

Sınav Defteri
Haziran 15, 2020

a. Tarihsel Gelişimi
Anglikan Kilisesi ya da diğer adıyla Anglikanizm, İngiltere’ de ortaya çıkıp uzun süre devam eden reform çabaları sonucu kurulan ve İngiltere’nin resmi kilisesi haline gelen yarı reforme olmuş bir kurumdur.
Canterbury Başpiskoposluğu idaresinde pek çok kiliseyi barındıran
Anglikanizm’in en belirgin özelliği Katolik ve Protestan unsurlar arasındaki gerilimlerde orta yolu tutma çabasıdır.
Anglikanizm öncesi Katolik geleneğe bağlı İngiltere, Luther’den
yüz elli yıl önce ]ohn Wycliffe (1330-1384) sayesinde reformla tanışmıştır. Reformcu, “Kutsal Kitap’a yeniden dönüş” parolasıyla kilisenin zenginliği ve papanın mutlak yetkinliği çerçevesinde Katolik Kilisesini eleştirmiş ve İncil’i ilk defa İngilizce’ye tercüme etmiştir. Wycliffe, Katolik
Kilisesinin hücumları karşısında sağ kalmayı ancak Kral III. Edward sayesinde başarabilmiştir. Ölümünden sonra ülkedeki reform çabaları son
bulmamış ve görüşleri Lollardlar denen toplulukla sürerek 16. asır reformuna yol açmıştır.
III. Edward öncülüğündeki reform çabaları, halefi VIII. Henry
(1491-1547) zamanında kalıcı bir sürece girmiştir. Bu dönemde Lutheran
düşüncelerin ülkede yayılmaya başlaması, halkın Katolik din adamlarının uygulamalarından rahatsız olması ve kralın eşi Catrina’dan boşanıp
Anne Boleyn ile evlenmek istemesine rağmen papanın kendisine boşanma izni vermemesi, ülkedeki reform sürecinin üç ana nedeni olmuştur.
Anne Boleyn’le evlenebilmek için papayı saf dışı bırakması gerektiğini gören VIII. Henry, 1 532’de reformcu Thomas Cromwell’i siyasal idarede kendinden sonra en yetkin konuma, reformcu Thomas
Cranmer’i de henüz Katolik olan İngiltere Kilisesinin en üst kurulu sayılan Canterbury Başpiskoposluğunun başına getirmiştir. Dinsel ve siyasal iradeyi kral lehine oluşturma doğrultusunda öncelikle Papanın İngiltere üzerindeki etkisini ortadan kaldıran iki reformcu kralı dinsel ve si-

yasal otoritenin başı yapmıştır. Böylece papanın İngiltere üzerindeki
otoritesi sona ermiştir. Artık papanın iznine gereksinim duymadan eşini
boşayan kral, ikinci evliliğini yapmıştır. Kral diğer reformcuların da etkisiyle 1 536’da Lutheran ağırlıklı “On Madde”yi onaylamış, kilisede resim
ve ikonaların bulundurulmasına yasak getirmiş, kilise dualarının anadilde yapılmasına ve İngilizce’ye çevrilen Kutsal Kitap’ın bütün kiliselere
gönderilmesine hükmetmiştir. Halefi VI. Edward döneminde de süren
reformlar, onun 1554’te ölümüyle yerine geçen 1. Mary (Tudor) ile
önemli darbe almıştır. VIII. Henry’nin ilk eşi Catrina’dan doğan kraliçe,
annesini boşayan Protestanlara daima nefret duymuştur. Katolik kraliçe
iktidara gelince reformculara yönelik baskı, işkence ve infazlarıyla tarihe “Kanlı Mary” olarak geçmiştir. Reformcular, onun 1 558’deki ölümüyle yerine geçen ve ılımlı bir Protestanlığı hedefleyen üvey kardeşi Elisabeth ile yeniden yükselişe geçmiştir. Böylece VIII. Henry döneminde
Katolik Kilisesi ile yollarını ayıran İngiltere Kilisesi, 1. Mary döneminde
tekrar papalık idaresine girse de, Elisabeth ile yeniden Katolik Kilisesinden ayrılarak kurumsallaşmasını önemli ölçüde tamamlamıştır. Sonradan Anglikan Kilisesi kimliğini alan İngiltere Kilisesinin en önemli şahsiyeti, reform sürecinde oynadığı rolle Elisabeth olmuştur. O, uzun saltanatı döneminde Anglikanizm’in temelini atmıştır. Döneminde Kutsal
Kitap, kredolar ve ilk dört konsilde ifadesini bulan Katolik öğreti devam
ettirilmiş, Kutsal Kitap’ın tek mutlak otorite olduğu benimsenmiş, Katolik ibadet ve ritüeller ana dilde ve sade bir tarzda yeniden düzenlenmiş,
halkın Kutsal Kitap’ı okuması teşvik edilmiş, Katolik kilise yapılanmasından vazgeçilerek Episkopal idare benimsenmiş, papanın dinsel ve siyasal üstünlüğü, dönüşüm doktrini, araf, endüljans, rahiplerin evlenme
yasağı ve azizlere tazimde bulunma reddedilmiştir.
b. Temel Öğretileri ve Uygulamaları
Doktrine! anlamda Katolik ve Protestan geriliminin ortasında yer
almakla birlikte Protestanlık içerisinde değerlendirilen Anglikanizm’in
inanç esasları ve öğretileri, VIII. Henry zamanında belirlenmeye başlamış ve Elisabeth döneminde şekillenerek inanç bildirgeleri ve dua kitaplarında ortaya konmuştur. ilk olarak 1 536’da kabul edilen “On Madde”nin ardından, VI. Edward döneminde on üç maddelik yeni bir bildirge hazırlanmıştır. Bu bildirge esas alınarak 1 553’te kırk iki maddelik
başka bir bildirge oluşturulmuştur. Elisabeth döneminde gözden geçirilen 1 553 tarihli bildirge, Luther ve Calvin’in etkisindeki “Otuz Dokuz
Madde”nin hazırlanmasına yol açmıştır. Günümüze kadar varlığını sürdüren Otuz Dokuz Madde’de ikona ve resimlere tapınma, arafın varlığı
ve komünyonda/evharist ayininde dönüşüm gibi temel Katolik doktrinler reddedilmiş; kilise ve genel konsillerin Kutsal Kitap yetkisinde olması gerektiği belirtilmiş; iman ile aklanma ve ana dilde ibadet vurgulanmıştır. Katolik Kilisesinin yedi sakramenti vaftiz ve evhariste indirgenmiş; rahiplere evlenme izni verilmiştir. Diğer Katolik sakramentleri tamamen reddedilmeyerek “küçük sakramentler” olarak anlamlandırılmıştır. Bu da onları, sakramentleri vaftiz ve evharistle sınırlayan diğer
Protestanlardan ayırmıştır. Anglikanların kilisede otorite olarak Kutsal
Kitap yanında Katolikler gibi kilise geleneğini de saymaları onları Katoliklere yaklaştırırken diğer Protestanlardan uzaklaştırmıştır.
Anglikanizm’de ibadetlere ilişkin öğretiler Dua Kitabı’nda bulunmaktadır. Daha alt düzeydeki dokümanlar da inananlara yol göstermektedir. VI. Edward döneminde 1 549’da Genel Dua Kitabı (Book of Common Prayer) hazırlanmıştır. Bundan üç yıl sonra Protestan unsurların yoğun olduğu ikinci bir dua kitabı oluşturulmuştur. 1 559 yılında Elisabeth
döneminde mevcut iki dua kitabı gözden geçirilip yeniden yayımlanmıştır. 1662’de bir daha gözden geçirilerek günümüze kadar Anglikanların
resmi belgeleri arasında yerini alan bu eser, 1645-1660 yılları arası hariç,
lngiltere’de kesintisiz olarak uygulanmıştır. Sakramentler, kilise idaresi
ve ritüeller, eserin ana temalarıdır. Eserin sonuna Otuz Dokuz Madde eklenmiştir. Kilise devletin himaye ve kontrolünde olduğundan, parlamento onayı olmadan Dua Kitabı’nda değişiklik yapılamaz.
ibadetler diğer Protestan kiliselerde olduğu gibi anadilde yapılır.
Kurtuluş sadece imanla mümkündür. İmanın Tanrı’nın merhametiyle
insana geldiğine inanılır ki bunda Lutheranizm’in açık etkisi vardır. Vaftiz ve evharist kurtuluş için zorunludur. Bebekliğinde vaftiz olanların
gençliğinde yeniden vaftizi istenir. Evharist, Mesih’in kurtarıcı eylemlerinin anısıdır.
Anglikan kiliseler oldukça süslüdür. Kiliselerde komünyonun sunulduğu şaşaalı bir masa, kilisenin sembolü büyük bir haç, Mesih’i hatırlattığına inanılan mumlar ve etraftaki resim ve ikonalar dikkat çeker.
Kilise ibadetleri cemaatle yapılır. En büyük ritüel pazar ayini olsa da sabah-akşam ibadetleri de önemlidir. İbadetlerde Kutsal Kitap’tan pasajlar
ve dualar okunur.
c. Kilise Yapılanması
Anglikanizm, Episkopal denilen kendine özgü bir idari modele
sahiptir. Bu yapılanmada üç kilise görevlisi esastır: Piskopos (bişop),
rahip ve diyakoz. Hiyerarşinin üst kısmında piskoposlar bulunur. Bölgesinde kilisenin öğretilerini yayan ve din hizmetleri sunan piskoposun asli görevi rahip ve diyakozları kutsamaktır. Rahipler, daha sınırlı
bölgede dini öğretmekle, dinsel ayin ve ritüelleri yönetmekle yükümlüdür. Diyakozlar ise sakramentlerin idaresinde rahibe yardım etmek,
insanlara vaazlarda bulunmak ve hastaları ziyaret etmekle görevlendirilmişlerdir. İngiltere iki bölgeye ayrılmış ve her birinin başına başpiskopos (archbishop) adı verilen kilise görevlileri yerleştirilmiştir. Bunlar kilise yapılanmasının zirvesini teşkil ederler. Ülkenin kuzeyi York
Başpiskoposluğu, güneyi ise Canterbury Başpiskoposluğu’nca idare
edilir. Canterbury Başpiskoposluğu, Anglikan olduğunu savunan tüm
kiliselerin ruhani liderliğini üstlenmiştir. Dolayısıyla sadece İngiltere’deki değil, bütün dünyadaki Anglikanlar için önemli bir yere sahiptir. Ülke iki başpiskoposluk altında alt bölgelere bölünmüş ve piskoposların idaresine bırakılmıştır. Episkopal idare biçimi Anglikanizm’in
olmazsa olmazıdır. Buna verilen öneme atfen özellikle ABD’ deki Anglikanlar kendilerini yaygın biçimde Protestan Episkopal Kilisesi olarak
adlandırmıştır.
İngiltere Kilisesinin diğer kiliselerden en belirgin farkı, devlet ve
Parlamento ile olan yakın ilişkileridir. Luther’in etkisiyle “iktidara mutlak itaat” ilkesi benimsenmiştir. Kral/kraliçe, kilisenin en yetkili ruhani
lideridir. Kraliçe günümüzde de başpiskoposları ve katedral yöneticilerini atamaktadır. Doktrin ve liturjide nihai karar parlamentonundur.
Canterbury ve York Başpiskoposlarının yirmi dört rahiple Lordlar Kamarası’nda yer alıp Parlamento çalışmalarına katılması, kilise-iktidar
ilişkisini göstermesi açısından önemlidir. 1969 yılında alınan kararla kiliseye kendi iç idaresinde önemli bir özgürlük alanı tanınmıştır.
Devletle iç içe bir yapı sergilemekle siyasal iktidarın tam desteğini
alan İngiltere Kilisesi, bu destekle yürüttüğü misyonerlik faaliyetleriyle
dünyanın her yerinde taraftar edinmiştir. Günümüzde İngiltere dışında Anglikanların yoğun oldukları yerler ABD, Nijerya, Hindistan, Uganda,
Güney Afrika, Avustralya, Kanada, Yeni Zelanda, Sudan ve Tanzanya’dır.
İngiltere’de dini cemaatler arasında çoğunluğu oluşturan Anglikanların günümüzdeki nüfusunun otuz beş milyonu İngiltere ve Kuzey
lrlanda’da olmak üzere tüm dünyada yaklaşık yetmiş milyon civarında
olduğu tahmin edilmektedir.
Türkiye’ deki faaliyetleri 1820’lere kadar uzanan Anglikanların günümüzde İstanbul’da üç kiliseleri mevcuttur: 1870 yılında sade bir mimari tarzda yapılan İngiliz Konsolosluğu bahçesindeki St. Helena Kilisesi; 1868 yılında Galata yakınlarında açılan Christ Kilisesi; 1872’de Moda’da açılan küçük All Saints Moda Kilisesi. Bu kiliselerin rahipleri yurtdışından temin edilmiştir. 1. Dünya Savaşı’ndan sonra ilk iki kiliseyi tek
rahip idare etmiştir. Üçüncü kilisenin 1940’lara kadar kendi rahibi bulunmuş ve bu tarihten sonra diğer iki kilisenin rahibi tarafından idare
edilmeye başlanmıştır. Kilise 1996’dan itibaren ülkedeki Presbiteryenlere terk edilmiştir. 1976-1991 yılları arasında ibadete kapatılan Christ Kilisesi ise 1992’de yeniden ibadete açılmıştır.
Anglikanların lzmir’de ise üç kiliseleri bulunmaktadır: 1870’lerde
Alsancak’ta yapılan St. John Kilisesi, yapılışı 1625’li yıllara giden ve İzmir’in en eski kilisesi olarak bilinen St. Polycarp Kilisesi ve 19. asrın ortalarında Bornova’ da yapılan St. Mary Kilisesi. Ankara’ da İngiliz elçiliği
bahçesindeki St. Nicholas Kilisesi ise İstanbul ve İzmir dışındaki tek
Anglikan kilisesidir.

DHBT
22 Kasım 2020 Pazar
ÜYELİK

Üye OlŞifremi Unuttum

2018 YILI 9500 KUR’AN KURSU ÖĞRETİCİSİ, İMAM HATİP VE MÜEZZİN KAYYIM ALIMI TABAN PUANLARI 2018 Yılı 9500 Kur’an Kursu Öğreticisi, İmam Hatip ve Müezz... Devamı

Tüm hepsinde aşağıda verilen şekilde ki gibi olacaktır.   KPSS Genel Yetenek : %15 KPSS Genel Kültür : %15   DHBT 1 : %30   DHBT 2 : %40   Ortaöğreti... Devamı

Merakla beklenen 2018 DHBT sınavı 09. Aralık Pazar günü Ösym tarafından  belirlenen sınav merkezlerinde gerçekleştirilecek. Sınav sonuçları ise 04.01... Devamı

KPSS SONUÇLARI NE ZAMAN AÇIKLANACAK? ÖSYM tarafından yapılan duyuru ile KPSS sonuçlarının açıklanma tarihi netlik kazandı. ÖSYM’nin sınav takvi... Devamı

a) DHBT, çoktan seçmeli test olarak uygulanacaktır. b) DHBT’nin ilk bölümü (DHBT-1) temel din bilgisisorularından oluşacaktır ve tüm öğrenim düzeyler... Devamı

Tüm hepsinde aşağıda verilen şekilde ki gibi olacaktır.   KPSS Genel Yetenek : %15    Dini Haberlerim KPSS Genel Kültür : %15   DHBT 1 : %30   DHBT 2... Devamı